Khóa Cơ bản · Bài 3/13 · Chặng 2 · Biến ý tưởng thành kế hoạch rõ ràng

Từ ý tưởng đến Project Brief một trang

Mới bắt đầu 6 phút đọc

Bài này đang khóa

Bụi Code học theo thứ tự: làm xong bài kiểm tra cuối Bài 2: Chọn công cụ: chatbot, trợ lý code hay AI Agent để mở bài này. Mỗi bài dựa trên bài trước, bỏ qua dễ hổng kiến thức.

Biến ý tưởng mơ hồ thành một trang brief rõ ràng: ai dùng, làm gì, không làm gì, thế nào là xong. Đây là tài liệu quan trọng nhất bạn đưa cho AI.

Bạn sẽ làm được

  • Viết xong Project Brief một trang cho ý tưởng của bạn.
  • Cắt phạm vi xuống mức MVP làm được trong vài buổi.
  • Viết tiêu chí nghiệm thu kiểm tra được.
Nội dung bài học

Vấn đề thật

Bạn bảo AI: “Làm website cho tiệm mộc của tôi.” AI phải tự đoán: tiệm bán gì, khách là ai, cần trang nào, màu gì, có đặt hàng không. Nó đoán theo mức trung bình của internet, nên kết quả trông chung chung như mọi website khác.

Brief là cách bạn ngừng để AI đoán. Viết brief mất 30–60 phút. Không viết brief, bạn mất nhiều buổi sửa đi sửa lại.

Brief khác prompt thế nào

  • Prompt là một lần giao việc: “Làm phần đầu trang”.
  • Brief là bối cảnh chung cho mọi lần giao việc: sản phẩm là gì, cho ai, giới hạn gì.

Bạn viết brief một lần, lưu thành file BRIEF.md trong thư mục dự án, và đưa cho AI ở đầu mỗi phiên làm việc (agent thì tự đọc file).

Mẫu brief 8 mục

# Project Brief: [Tên dự án]

## 1. Một câu
[Sản phẩm] giúp [ai] [làm được gì] để [kết quả gì].

## 2. Người dùng
- Ai: ...
- Họ đang làm việc này thế nào (khi chưa có sản phẩm): ...
- Điều họ khó chịu nhất: ...

## 3. Việc chính (tối đa 3)
1. ...
2. ...
3. ...

## 4. KHÔNG làm trong bản đầu
- ...

## 5. Trang / màn hình
- ...

## 6. Phong cách
- Cảm giác: ...
- Màu: ...
- Tham khảo: [link] (thích điểm gì, không thích điểm gì)

## 7. Ràng buộc kỹ thuật
- Công cụ: ...
- Dữ liệu: ...
- Có đăng nhập / thanh toán / dữ liệu cá nhân không: ...

## 8. Thế nào là xong (tiêu chí nghiệm thu)
- [ ] ...
- [ ] ...

Viết từng mục cho đúng

Mục 1: Một câu

Nếu không viết được một câu, bạn chưa rõ mình làm gì.

  • Yếu: “Website cho tiệm mộc.”
  • Tốt: “Trang giới thiệu giúp khách ở Hà Nội cần đồ gỗ đặt riêng xem mẫu đã làm và gửi yêu cầu báo giá qua Zalo trong dưới 2 phút.”

Mục 3 và 4: Việc chính và việc KHÔNG làm

Mục 4 quan trọng ngang mục 3. AI rất thích “tặng thêm” tính năng: giỏ hàng, đăng nhập, blog. Mỗi tính năng tặng thêm là một chỗ có thể hỏng. Ghi rõ:

KHÔNG làm trong bản đầu:
- Không giỏ hàng, không thanh toán online.
- Không đăng nhập.
- Không form lưu dữ liệu (dùng nút mở Zalo thay thế).
- Không trang blog.

Mục 6: Phong cách

“Đẹp, hiện đại” là vô nghĩa với AI. Hãy cho từ cụ thể và tham khảo có lý do:

  • “Mộc, ấm, nhiều ảnh sản phẩm thật, chữ to dễ đọc trên điện thoại.”
  • “Màu chính nâu gỗ óc chó, nền kem, một màu nhấn xanh rêu cho nút.”
  • “Tham khảo site X: thích lưới ảnh; không thích hiệu ứng chuyển động liên tục.”

Mục 8: Tiêu chí nghiệm thu

Mỗi tiêu chí phải kiểm được bằng cách bấm hoặc nhìn, không cần tranh luận.

Không kiểm đượcKiểm được
Giao diện đẹpChữ thân bài ≥ 16px; không có chữ tràn khung ở màn hình 375px
Tải nhanhẢnh ≤ 300KB mỗi ảnh; trang chủ hiện nội dung trong 2 giây trên 4G
Dễ liên hệNút “Nhắn Zalo” thấy được ngay màn hình đầu trên điện thoại, bấm mở đúng Zalo
Chuẩn SEOMỗi trang có title và description riêng

Cắt phạm vi: luật 3–1–0

  • 3 việc chính, không hơn.
  • 1 kiểu người dùng chính cho bản đầu (người khác phục vụ sau).
  • 0 tính năng cần đăng nhập, thanh toán hoặc lưu dữ liệu cá nhân, trừ khi đó chính là lý do sản phẩm tồn tại.

Nếu brief của bạn vi phạm luật này, cắt tiếp. Những thứ bị cắt ghi vào mục “Để sau” trong NOTES.md; bạn không mất chúng.

Dùng AI để viết brief (nhưng bạn quyết)

AI giỏi hỏi và sắp xếp. Bạn giỏi biết sự thật về khách hàng của mình. Dùng prompt sau:

Tôi muốn làm [mô tả ý tưởng trong 2-3 câu].

Hãy giúp tôi viết Project Brief theo 8 mục: Một câu, Người dùng, Việc chính (tối đa 3),
KHÔNG làm trong bản đầu, Trang/màn hình, Phong cách, Ràng buộc kỹ thuật, Tiêu chí nghiệm thu.

Quy tắc:
- Đừng viết ngay. Hỏi tôi tối đa 8 câu, mỗi lần 2 câu, để lấy thông tin còn thiếu.
- Không tự bịa thông tin về khách hàng hay sản phẩm của tôi.
- Đề xuất cắt bớt nếu phạm vi quá lớn cho bản đầu.
- Tiêu chí nghiệm thu phải kiểm tra được bằng cách bấm hoặc nhìn.

Ví dụ brief hoàn chỉnh (rút gọn)

# Project Brief: Mộc Lâm (landing page)

## 1. Một câu
Trang giới thiệu giúp khách ở Hà Nội cần đồ gỗ đặt riêng xem mẫu đã làm
và gửi yêu cầu báo giá qua Zalo trong dưới 2 phút.

## 2. Người dùng
- Ai: chủ nhà 30-50 tuổi đang sửa nhà, xem trên điện thoại.
- Hiện tại: hỏi người quen, xem Facebook, nhắn nhiều xưởng.
- Khó chịu nhất: không biết xưởng làm đẹp thật không, giá mập mờ.

## 3. Việc chính
1. Xem 9-12 mẫu đã làm, có kích thước và gỗ.
2. Xem khoảng giá tham khảo theo loại sản phẩm.
3. Bấm một nút để nhắn Zalo kèm nội dung soạn sẵn.

## 4. KHÔNG làm
Không giỏ hàng, không đăng nhập, không form lưu dữ liệu, không blog.

## 5. Trang
Một trang dài: Đầu trang, Mẫu đã làm, Bảng giá tham khảo, Quy trình 4 bước, Hỏi đáp, Liên hệ.

## 6. Phong cách
Mộc, ấm, ảnh thật. Nâu óc chó, nền kem, nút xanh rêu. Chữ lớn.

## 7. Ràng buộc
HTML/CSS tĩnh, không backend. Ảnh do chủ tiệm cung cấp. Không dữ liệu cá nhân.

## 8. Xong khi
- [ ] Mở trên điện thoại 375px không tràn chữ, không cuộn ngang.
- [ ] Nút Zalo mở đúng số, có nội dung soạn sẵn.
- [ ] 9 mẫu hiển thị, mỗi mẫu có tên, gỗ, kích thước.
- [ ] Bảng giá ghi rõ "tham khảo, báo giá thật theo bản vẽ".
- [ ] Title, description, ảnh chia sẻ Facebook đúng.

Lỗi hay gặp

  • Brief dài 10 trang. Không ai đọc, kể cả AI (nó sẽ bỏ sót). Một trang là đủ cho bản đầu.
  • Viết theo giải pháp thay vì vấn đề. “Cần React và database” là quyết định kỹ thuật, để AI đề xuất và bạn duyệt.
  • Không cập nhật brief. Khi đổi ý, sửa brief trước, rồi mới bảo AI sửa code.

Việc làm ngay

  1. Chép mẫu 8 mục vào file BRIEF.md trong thư mục dự án.
  2. Dùng prompt ở trên để AI hỏi bạn và giúp điền.
  3. Tự đọc lại, áp luật 3–1–0, cắt tiếp nếu cần.
  4. Viết ít nhất 5 tiêu chí nghiệm thu kiểm được.

Tóm tắt

  • Brief là bối cảnh chung; prompt là từng lần giao việc.
  • Mục “KHÔNG làm” giữ dự án khỏi phình to.
  • Tiêu chí nghiệm thu phải kiểm được bằng cách bấm hoặc nhìn.
  • AI hỏi và sắp xếp, bạn quyết định.

Prompt dùng ngay cho bài này

Kiểm tra cuối bài

Trả lời đúng 3 câu để mở Bài 4

Sai thì đọc giải thích và làm lại, không giới hạn số lần.

Câu 1. Mục nào trong brief giúp dự án không phình to?
Câu 2. Tiêu chí nghiệm thu nào kiểm được?
Câu 3. Ý tưởng của bạn: app đặt lịch cho tiệm tóc, có nhắc lịch qua SMS, có thanh toán online, có đánh giá thợ. Theo luật 3–1–0, bản đầu tiên nên giữ lại gì?

Tiến độ lưu trên trình duyệt này. Đổi máy hoặc xóa dữ liệu trình duyệt sẽ mất tiến độ cho tới khi có tài khoản.

Bài này có giúp ích cho bạn không?

Cùng ngẫm một câu

Thử viết 3 tiêu chí nghiệm thu kiểm được cho ý tưởng của bạn. Tiêu chí nào khó viết nhất, và vì sao?

Tự trả lời vào NOTES.md của dự án bạn — đó là cách biến bài đọc thành việc làm thật.

Mời Bụi Code ly cà phê

Bụi Code miễn phí cho mọi người. AI viết code, còn người viết bài thì chạy bằng cà phê. Nếu bài học giúp được bạn, mời mình một ly nhé.

Kênh nhận ủng hộ đang được cập nhật. Muốn ủng hộ ngay, nhắn mình qua email phungnb@gmail.com.

Ủng hộ hoàn toàn tự nguyện. Chia sẻ Bụi Code cho một người đang cần cũng quý như một ly cà phê.